PHUBA LAKNA RUNTHLAK 1

PHUBA LAKNA RUNTHLAK 

PART 1

Biaka O Renthlei

(A hmasa in, Biaka O Renthlei ziak hi ka blog a ka dah chhan chu, keima'n Part 4 aţanga ka zawm dawn vang a ni e. Chhiar nuam u le)

Ka kuta thisen kai hrukfai mawlh mawlh pah chuan ka bula pa pakhat thihsual mek, kum 60 mi bawr vel, MLA ni bawk chu ka en reng a. Han lainatna eih ka nei lo, rawn dam chhuak leh hlauh se, that nawn leh ngat ila ka duh zawk mah.

Kum 24 liam ta a thilthleng kha ka mitthla vuai vuai thei, mahse, chiangtaka han hlin chat tur thu mumal erawh hriatchhuah theih ka nei si lo. 

Maktak maiin zanah ka muhil ka harh hlawl hlawl fo a, mumang ngai hlir azawn a zan li laite neih chang ka ngah mai. Ka mumangah chuan pa pakhat hmel fai vengvawng tak, kum 30 bawr vel hian min pawm a, chhuat laiah chuan pa ho in thil eng emaw an bawr laih laih a. Vawilehkhatah ka bula awm zawng zawng bo duakin keimah chauhin chhuatah ka ding a, ka piah lawkah chuan thisen baw nuai bakah lehlam hawi a mu sawi deuh bui mai hmeichhia a awm bawk. Ka nu ni tlat a hriatna ka nei a, va pan hnaiin ahmel en ka tum veleh rawn lehhawi thutin aka atanga thisen chhuak zawih zawih chung hian rapawm zet a meng chungin min rawn then khum thu thin.

Chu mumang vang chuan ka muhil lai hi ka phu leh dawrh thin, mut nawn leh ka tum ngial pawhin zankhua a men tlang thak thak chang ka ngah mai. He mumang duhawm lo zet ka neih tanna pawh kum 10 dawn alo vei ve leh ta reng mai, chutih rualin kum 1 deuhthaw chutiang mumang duhawm lo chu nei miah lo vin ka awm leh lawi thin bawk si.

Ka theihnghilh fel ta maw tihah mang lamah ka hmu leh thin, chhanna ka zawng a, kumpuilinglet a ka zawn hnuah chhanna chu hmuin tualthattu rapthlak ber, Aizawl khawpui ti ralti a, Mizoram pum mai ti thlabartu ka lo nih phah ta anih hi. News-ah ka mithah ho anrawn puang fo a, en pawh ka en tha peih tawh lo hial zawk, chanchinbu lam lahin Police demna thu leh Home Minister demna thu anchhuah reng a, CID lamin min chhuichhuah vat an rin thu an sawi ve sek bawk, mahse, min chhuichhuak nguar ang.

Tuna ka bula thihsual let reng hi ka tualthah hnuhnung ber tur a ni tawh dawn a, ka hna ka hlen fel huna ka awm dan tur ka duan lawk angin ramdangah raltlan anga ka nu hruai a pem daih ka tum a ni. 

A BULTHUM CHU:

1984 December ni 31 zan a ni a, mitin mai chu kumthar lawm tumin nghakhlel em emin an awm mek a, zu zuar kan nih avangin kan in pawh a lun leh tawh mep mep khawp mai. Kei erawh naupang chumchiap chhia leh tha pawh la hrethiam lo, kum 5 mi chauh ka la ni a, ka nu nen mai a khawsa kan nih avangin ka nu hian min duatin ka mamawh min tih sak loh a nei ngai lo. Ka pa erawh kum liam ta mai khan YMA hnatlangah chesualin an mau sahna bul luiah a tlahlum hlauh mai a, chuta tang chuan hmeithai fa ka lo ni ta a ni.

Atuk khaw var rual deuhthaw chuan kan veng VDP duty ho anrawn lut thliah thliah a, nizan maia kan ina zu inte intih buai chungchangah ka nu thu an rawn zawt fiah a, tin, ka nu zu zawrh pawh an dap chhuah ang ang man sakin an zilh bawk, kumhlui thlah zan khan kan in a zu in te chu inhnial buaiin an ri deuh laih laih a, ka nu chuan khap daiin pawn lamah insuan chhuak mai turin a hmin thei hram kha ania. A zual zapui vailenhlo an sawi chu nepte pawn an chhuah hnu chuan a hma ai nasa a inhnialin, patling leh patling chemzuma inphilna athleng tlat mai, an zinga palian ber chu chemzum tawngtuah chuan tangin vanneihthlak deuh maiin hnuk a hnaih lo hlauh zawk a, chuti ni lo se ka nu thleng a Jail run thim bel tur an lo ni.

Ka pa kha YMA Secretary anih laia boral anih vangte pawh a ni mahna midang zu zuar an man lai pawhin ka nu chuan man a tawk ngai lem lo va, man ahnekin mi khawngaih a hlawh em em zawk tlat a ni. Achhan pawh ka pa boral atanga thla thum em pawh a ral hmaa ka pi leh pute'n an hnawh chhuah vang a ni pakhat a. Ka pa chhungte hian ka nu hi an duh lo satliah pawh ni lo vin a huatin an hua a ni ber, fahrah anih piah lamah a thisen zawmpui pawh ni lo, a nu man eitu, a pazawnte in a awm ve mai mai anih vangte pawh aniange. Nula taima ni mahse chhungkaw harsa tak bel ve anih avangin khawtlang leh Kohhranah pawh inhmang hman lek lo vin a awm a, chutih laiin ka pa erawh khawtlang chhuanvawr tlangval fel a ni mauh mai bawk si, chumai ala ni lo, ka pa chu kan veng mihausa ber fapa neih chhun leh ro luah tu tur a ni bawk.

Mahse, an sawi fo hmangaihna chuan mihausa leh rethei, fahrah leh hrah lo athliar tlat si lo. Ka pa chuan ka nu thatna chu a hmuh hmaih thei tlat si lo a ni, nula nungchang tha leh hmel vantlang chunglama leng si, tu khawkha hriat lo va in a tawmchawt, inchhungkhur enkawl leh ran vulh a buai nileng zantin mai, a awmna te mit tlun loh hlau reng reng a nitin zantin hun hmang. Ziak leh chhiar thiam tawk tawk khawpa nula mawl ni lawi si chu ka pa chuan a fapa nu ni tur hian a thlang mauh mai si a. Ka pi leh pute chu lungawi lo viau mahse ka pa lamah a farnu (Ka ni/aunty) neih chhun chu alamah atang tlat si ale, ka pi leh pute pawhin lung si lo tak chung chuan mo-ah an pawm ve thei hram hram a ni.

An tupa hmasa ber min han hmuh takah erawh tlemin an dang ve ta deuh mai pawha, ui mei pawh hi telin zut zutin zut ngil tum mah ila zut chhung bak a ngil thei lo ang bawkin ka pi leh pute pawh chuan an thinlung chu thup thin mahse ka pa a'n boral takah erawh an rilru dik tak lan chhuah tirin ka nu chu hnawh chhuahin a awm ta a ni.

Mihring rilru hi sawi mai aia chhia hi alo awm theih khawp mai, ka pa khan ka nu a neih dawnin ka pi leh pute hian ro engmah a chan theih dawn loh thuin an vau nasa mai a, mahse, ka pa hian a pawi ti therte lo. Ka pa lamah a farnu a lo tang pawh kha a lo awm ve khawp mai a, ka pa in an duh loh nupuia a neih chuan ro thahnem tak a chang ve thei dawn tlat a ni, ka pa pawhin chu chu a hmu lawk thiam thlapin ka ring tho mai, YMA hnatlanga ka pa a boral chiah atang khan ka pa farnu mizia pawh alo lang chhuak a, tin, ka pi leh pute lahin an fapa neih chhun an han chan ta mai chu tawrh thiam har an tiin ka nu hi anchhungkaw chhiatna thlentuah an ngai hmiah nia mawle! Ka pu phei chu Kohhran upa lai a ni lehnghal a! Ka nu erawhin engmah thiamthu emaw thiam loh thu emaw a sawi ngai lo va, a fapa puitlin hun hi a nghak tawp mai a ni.

Pasal a neih hmaa a awmna lah a nu pazawnte ve leh chhawng an lo ni vei nen, fapa harh rual nei tawh chunga han belh leh kha thil theih ni tawh bik hek lo i, veng mawng lama ka pa nen chuktuah huan an siam thin naah chuan a neih ang angin kan nufa chenna tur chu sethlam aia tha hret tur hian a khawr pum ve hram hram a, ka pa damlaia an nupa hna ve ber bazara eichawp wholesale dawr lah chu ka pa farnute'n an ta neih hmak ta bawk si nen bultan nan tak tak tiin zu a zuar ve ta hmiah mai kha a nia, atum dan ber chuan vawk pathum pali vel vulh bakah ar vulh a kan nufa inhnagfak ve na tur eizawnna ngialnghet ve deuh neih nana sumlu tur tuak nan tlawm leh zah pawh dawn lo va zu zawrh ve mai chu a ni.

Ka nu te ang ziak leh chhiar thiam tawk tawk, sum leh pai nei bawk si lo, chhungkhat belh tur nei bawk si lo tan chuan awm ka tih pui hliah hliah thin.

Awle, ka peng thui ta deuh hlek a, min lo hrethiam dawn nia

Ka nu pawhin kumthar thutiam atan zu zawrh bansan a, ran vulh a eizawnna ngialnghet din chu a hmanga. Sumlu tur pawh a intuak ngah dimdiam tawh, vanglai hmang mek a nih avangin theihtawp chhuah a rimtu anei awl lo va, mahse, chung zawng zawng ai chuan a pasal thlarau zahna lantir zel leh a fapa enkawl seilen chu a thlang ta zawk a ni.

Han let leh lawk ila, khatia kumhlui thlah zana kan in atanga buaina kang chhuak hluai kha reh lam ai zual lam a pan tlat mai a, hliam tuar zawk chhungte chuan ka nu vanga buaina chhuakah an ngai nghet hmiah bawk. Police hnenah hekin kumthar ruai nawn a hlim taka ruai chaw kan kil lai chuan ka nu chu kutkawl nen a hruai hranin a awm a, kan in zawng zawng chu VDP leh police te'n an dap chhuak vek, ka nu chuan kumthar ruala nunthar nena bul a tan tawh thu leh zu a zawrh tawh loh thu a sawi pawhin an awih tlat lo, lehlam zawng taka ngaihtuah chuan a awm ve tho mai. Kumtharna kha nimin mai chauh ala ni miau va!

Kan veng VDP ho pawh anbuai ve vat vat khawp mai, an duh ber zu an hmuh tak mai lo vah chuan beidawnga chhuak mai tura ka nu paw'n angaih laiin fairel bel bula zu bottle khat, a bottle pawh hmuar un tawh, ka nu pawhin a dah tih a hriat tawh loh thu a sawi lawm lawm chu chhar chhuakin hliam tuar ber pa (father) chuan deuhsawh zet a khai va va chungin"Hei vang hian a lawm ka fapa thi chhawnga aleh reng" tih leh ka nu lu vuak nana hman a rual nghal a. Atum ai avaw na a ni ngei ang, avawtu zawk hlauthawngin a bawihsawmtuah tang nghalin damdawiin pawh ama motor in an hruai nghe nghe.

Kei erawh naupang chumchiap mai ka la ni a, hlauh nachang ka hriaa, eng ber nge ka hlauh erawh ka sawi thiam chiah lo thung. Ka nu chu damdawiinah thla eng emaw zat awmin chumi chhung chuan ka pa thianpa, YMA president thin Pa Hruaia te inah ka awm thung a, ka harhvangin ka hrisel ropui mai si, chhia leh tha hre rual tak tak ka la ni si lo nen rei tak han kawl reng chi ka ni lo aniange, ka nu damdawiin atanga a rawn chhuah hmain fahrah enkawlna lama hun hmang turin min nawr liam ta a, tumah ka dem lo. Phuba ka lak theih nan a Pathian remruat zawk a nih hi!

Thla riat zet damdawiina a awm hnuin ka nu chu a thluak lam ala dik thei chuang lo va, mi-a dahna hmunah an dah ta nge nge a ni.

Fahrah enkawlna hmunah chuan atir lamah hreawm tih leh lunglen nen han fawmkem viau mah ila, kum ahan vei meuh chuan lunglen ka hre tawh bik der lo. Hun leh ni kan chelh thei bik lo va, a chang chuan nikhat hi rei riauin ka hre thin a, chuti chung chuan kum erawh aral ve duak duak tho mai. Kum 18 ka nih chuan mahnia inchawm turin fahrah enkawlna hmun ka chhuahsan ve ta a, thian tha, unau ang tak taka ka lo neih ve tawhte nen 'Nang i hmunah kei ka hmunah' tiin kan inthen darh ta.

College kal ve ngei ka duh avangin arem rem ka thawk a, mutia-ah ka tang awl lo va, second hand sale hlawh tur ka hmuh fuh hlauh chuan pheichham man ka ni hawt mai, chutiang chuan kum hnih chhung, khawlai leh hmun remchang lai vela riak mai mai chunga ka intuak hnu chuan, mi in luah a, college kal ve chu ka rilruk ta a. In luah tur chu ka hmu ve maia, ka dam anih phawt chuan ka zirna senso leh ka ei leh in tur na na na chu ka phang bik hauh lo. Hetih hun chhung zawng hian ka nu ka theihnghilh ngai lo va, a chunga thil thleng erawh ka mang hriat ruai ruai chauh a, ka ngaihtuah ngial paw'n ka hre chhuak zo lo thin.

Fahrah enkawlna hmunah pawh lehkha thiam thei pawl niin +2 pawh first division-ah ka pass nghe nghe a, college admission pawh ka huphurh hran lo, mahse, kei zawng chhun lama hnathawh ka ngaih miau avangin college pangngaiah kal lo in IGNOU lamah ka in admit ta zawk a, a tawi zawngin sawi puat puat ila, final semester ka kal lai vel atang hian ka nu awmna ka zawng chhuak tawh a, ka graduate veleh hruai chhuah a, ka hnena awm tir ka tum a ni. Buaithlak ta ber chu ka nu chuan min hre lo va min hlau tlat mai a, han tlawh ve chhunah pawh kan inbe thei lo chhiava a ni ber e.

Mahni a khawsak rek rek chu a hautak lem lo va, hetih lai vel hian ka nu chunga thil thleng hi hriat chhuah leh tumin ka ngaihtuah nasa thin hle mai a, ka zirna leh ka taksa leh rilru thleng chuan a nghawng a, zanah mang tha lo pui pui ka mang fo a, muhil mang lo va zan ka tumtawi chang a tam thin khawp mai.

A tawp atawpah zawng hriat chhuah a mual mual ka nei chho a, ka han graduate a, ka bula awm turin ka nu hruai ka tum ngial pawhin a theih tak ngang si lo-ah chuan mahni bawka awm leh turin rilru ka siam fel ta zawk a, ka nu erawh ka ngaihtuah thin fu mai. Kan nufa chunga thil thleng tam zawk hriat chhuah tumin kan naupan laia kan awmna hmun vel ka fanga, veng tlabirh deuhah thian ka siam a, chinchang ngaihvenin ka leng fo thin.

Zana ka mu hi ka harh hlawl hlawl fo maia, mangchhiain min zem a, a chang leh maimizial angin ka awm a, hetih lai chhung zawng hi chuan tualthat duh tur khawpin rilru ka la siam lo va, kan nufa chunga thil thleng hriat chhuah a, thil dik lo titute hmaichhana chhuahchhalh kha ka tum a ni deuh ber mai.

Private construction company pakhatah work supervisor hna ka thawka, hlawh tam lua lo mah ila, ka inchawm zo a, ka inren a, theihtawpin ka hlawh chu atam thei ang ber khawl ka tum bawk, khawl pawh ka khawl thei reng bawk a ni.

THUDIK HAICHHUAHNA:

2008 alo inher chhuah meuh chuan mangchhia in min ti buai pha tawh lo va, ka duh ang ka hre kim tawh, zu zuar in a tal tam hi a thatna lai a awm ve a, ka hriat loh tur tamtak ka hriat phah reng bawk. Tuma'n tunge ka nih chiah an hre lo va, zu in mi thenkhatte zu show sakin titi tui tawk velin an in ta maw tihah hmanlai thil (kan chunga thil thleng) ka sawipui mai mai thin a, chung zinga pakhat min vilh em em tu chu, ka pa kha ama chetsual vanga boral ni lo vin, thah a ni!

Chu thu ka hriat zan chuan ka muhil chhin eih lo va, phuba lak ka tum dan pawh ka her danglam bawih phah ta. Amah erawh chu engmah hi tih rum rum tur a ni lo va, rilru fim leh dam taka chet tur, mahni hnu hnutchhiah zawnga chet duh loh chuan kan thinrimna dahtha in kan tihturah chiang takin kan insawrbing tur a ni. Kum 29 lai ka ni ve tawh a, mahni thawhchhuahin ka nunga, tumah ka awt lo va. tuma'n min awh em em pawh ka hre chuang hlei lo va, ka chak ber chu ka nu chunga mawilo taka khawsa ho te zawn chhuah a an thisen far tawp rat thleng a a letling a khai chu a ni, chu chu atawk tawh vei tehlul nen, ka pa thattu te laka phuba lak tel a tul dawn tlat, tualthattu huaisar leh ngampa, Aizawl a serial killer awm chhun, Mizorama tualthahna rapthlak ber ber thlentu ka nih chhoh phahnaah hian tuma'n min dem bik suh ang cheu, dan lo a che te chu dan lo veka an phu tawk pek ka duh mai a ni.